Pierwszymi wielkimi odkrywcami z zachodniej Europy byli Portugalczycy. Z myślą o wyprawach badawczych do XV w. opracowano konstrukcje statków i żagli, jak również sposoby nawigacji przez ocean. Europejczycy dysponowali już bronią palną, co dawało im przewagę w bitwie. W poszukiwaniu bogactw i w celach handlowych książę Henryk Żeglarz zorganizował kilka ekspedycji. Dotarły one do zachodniego wybrzeża Afryki, opłynęły Przylądek Dobrej Nadziei i wreszcie (już po jego śmierci) dobiły w 1498 r. do Indii i na Daleki Wschód. Podróżnicy odkryli złoto, korzenie i inne bogactwa. Zdominowali też handel, wypierając kupców arabskich oraz indyjskich i przejmując ich porty. Wkrótce szlakiem Portugalczyków podążyli Hiszpanie; ruszyli jednak na zachód, z nadzieją, że tą drogą dotrą do Azji. W 1492 r. Krzysztof Kolumb pożeglował z Hiszpanii przez Atlantyk i wylądował w Indiach Zachodnich. Myślał, że dotarł do Azji, inni jednak szybko się zorientowali, iż odkrył nowy kontynent.