Materiały inicjujące, np. proch strzelniczy, wybuchają pod wpływem wysokiej temperatury lub w zetknięciu z iskrą elektryczną. Aby zadziałały, muszą być ściśle upakowane w pojemniku; pozwala to na szybki wzrost ciśnienia gazów i znacznie zwiększa siłę wybuchu. Materiałów tych używa się do produkcji kuł, pocisków, a także do napędu niektórych rakiet. Materiały wybuchowe kruszące, takie jak dynamit, nitrogliceryna, trotyl, eksplodują tak błyskawicznie i z taką siłą, że niszczą (kruszą) wszystko wokół siebie. Stosuje sieje w bombach, minach oraz do rozsadzania skał. Do wywołania detonacji nie jest potrzebna wysoka temperatura, lecz tzw. spłonki pobudzające, pełniące funkcję detonatora. Spłonki powodują nagły wzrost ciśnienia, inicjując wybuch. Materiały te można dowolnie formować, niczym plastelinę. Bardzo łatwo je schować, a trudno wykryć, dlatego często stosują je terroryści. Niektóre z nich, np. semtex, nie mają zapachu, więc nie wykrywają ich nawet psy tropiące.