Podróżnicy nie znali kompasu, dopóki nie zauważyli, że kawałek magnetytu ustawia się w kierunku północ-południe. Pierwszych kompasów zaczęli używać żeglarze chińscy w l w. n.e. Żeglarze europejscy dysponują nimi od XII w. Wcześniej podróżnicy wyznaczali kierunek na podstawie obserwacji wiatru, słońca i gwiazd. Od IX w. w wielu miastach arabskich w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie były uniwersytety, w których studiowali mężczyźni, by poznawać otaczający ich świat. Badacze wyruszali w dalekie strony i opisywali to, co widzieli. Niektóre relacje przetrwały jako baśnie lub fantastyczne opowieści, jak te o żeglarzu Sindbadzie. Jednakże Ibn Batuta, podróżnik arabski z XIV w., dostarczył już wiarygodnych informacji o północnej i zachodniej Afryce oraz Indiach i Chinach.